istorijat tvorca fonda:
Uprava grada Beograda

Upraviteljstvo varoši Beograda, kasnije oko 1870. Uprava varoši Beograda, a od 1890. godine Uprava grada Beograda, osnovano je Zakonom o opštinama 13. jula 1839. godine i do 1841. godine tretirano je kao Beogradska ošptina. Nadležnost Uprave bila je upravno-policijska do 1850. godine. Policijska uredba i Policnjski zakonik koji su izašli te godine dali su Upravi sudsku vlast, onu koju su imali i okružni načelnici, naime, ona je od tada mogla da sudi sporove do trideset dana zatvora, 35 štapova telesne kazne i 8 talira novčane i da nad policijskim krivcima vrši onu vlast koju su imali okružni načelnici. Sudsku nadležnost Uprava je izgubila 1889. godine kada je ona preneta s policije na građanske sudove, na osnovu Ustava iz 1888. todine, po kome sudsku nadležnost imaju samo sudovi.
Najznačajnija promena u organizaciji i radu Uprave izvršena je 1860. godine. Tada je Beograd bio prvi put podeljen na šest kvartova: varoški, dorćolski, palilulski, terazijski, savamalski i vračarski. Kvartovi su predstavljali odeljenja Uprave, imali su svoju kancelariju sa najnužnijim brojem službenika. Za vršenje policijskih zadataka Uprava je imala žandarmerijsku kompaniju sa 120 ljudi i 15 konjanika. Teritorijalna nadležnost Uprave nije bila utvrđena i sa godinama se menjala. od 1863. godine pod njenu policijsku nadležnost došao je i Topčider. Viši neposredni organ Uprave bilo je Ministarstvo unutrašnjih dela, niži - Opština grada Beograda, sve do 1903. godine. Uprava je obavljala policijske dužnosti koje su se odnosile na političku i javnu bezbednost. Kao nadzorni organ Opštine ona je imala i niz drugih dužnosti iz oblasti izgradnje, prosvete, zdravstva, socijalnog staranja itd. Za vreme prvog svetskot rata Uprava grada Beograda nije delovala, i počela je ponovo da radi posle ujedinjenja 1. decembra 1918. godine u prestonici Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. U razvoju Uprave grada izmeću dva rata mogu se razlikovati dva perioda - do 1930. i posle toga. Iako je, prema Uredbi o podeli zemlje na oblasti, koja je doneta posle Vidovdanskog ustava aprila 1922. godine, Beograd i Zagreb trebalo da budu potčinjeni dotičnim oblastima, Uprava grada potpala je pod neposrednu nadzornu vlast Ministarstva unutrašnjih dela. Teritorijalna nadležnost Uprave prostirala se na varoš i predgrađa: Dušanovac, Miloševac, Voždovac, Topčider, Čukarica. U organizacionom pogledu ona je i dalje imala šest kvartova ustanovljenih u XIX veku i još četiri komesarijata: Topčiderski, Čukarički, Železničke policije i Savske policije. Unutrašnja organizacija imala je šest odeljenja, a kasnije osam. Godine 1927. bila su odeljenja: administrativno, pasoško i personalno, građevinsko, javne bezbednosti, opšte policije, centralno-prijavno i kontrola stranaca, saobraćajno i fizikat, kao i žandarmerija smeštena u stanicama na Voždovnu, Dušanovcu, Svetosavskom krstu, Čukarici i Klanici. Zakon o unutrašnjoj upravi izašao je posle obnarodovanja diktature. Beograd je u novoj administrativnoj podeli zemlje na devet banovina ostao posebna upravna jedinica. Uprava grada ostala je pod nadležnošću Ministarstva unutrašnjih poslova. Ministar unutrašnjih poslova mogao je da poveri upravniku grada Beograda poslove policijske prirode i za područje cele zemlje (za vođenje tehničkih sredstava i za vođenje kriminalne evidencije).
Januara 1930. godine, izašla je Uredba o ustrojstvu i delovanju Uprave grada. Teritorijalna nadležnost, po novoj Uredbi, prostirala se na opštine gradova Beograda, Zemuna i Pančeva. Uredba o izmenama i dopunama Uredbe o ustrojstvu i delokrugu Uprave grada, donete 1935. godine, proširila je njenu teritorijalnu nadležnost i na područja opština: Bežanijske, Borčanske, Velikomokroluške, Višnjičke, Vojlovičke, Žarkovačke, Železničke, Zemunske, Jajiničke, Kneževačke, Kumodraške, Malomokroluške, Mirijevske, Ovčanske i Resničke. Rad Uprave u vezi njene nadležnosti delio se na poslove opšte uprave i na poslove državne policijske vlasti. Organizaciona struktura bila je sledeća: Uprava (upravnik, pomoćnik upravnika, sekretarijat), Poslovi opšte uprave (Građevinsko-tehničko odeljenje, Odeljenje za socijalnu politiku i narodno zdravlje, sa Odsekom za socijalnu politiku i Odsekom za narodno zdravlje, Finansijski odsek sa Blagajnom i Ekonomatom i Opšti školski centar) i Poslovi policijske vlasti (Administrativno odeljenje, Odeljenje opšte policije, Odeljenje krivične policije, Odeljenje saobraćajne policije, Odeljenje tehničke policije i Zbora policijskih agenata). Upravniku grada stajao je na raspolaganju jedan puk i jedan eskadron državne konjičke žandarmerije, koji je uoči drugog svetskog rata imao oko 1400 ljudi. Po ovoj Uredbi povećan je i broj kvartova. Umesto šest sada je bilo 14, nešto kasnije 17, što je izazvalo i izmene granice kvartova. U celoj organizaciji najveći značaj imalo je II odeljenje, tj. Odeljenje opšte policije. Glavni zadatak ove političke policije bio je da čuva državnu bezbednost i javni poredak, da suzbija špijunažu i da se bori protiv svake akcije uperene protiv državnog poretka. Ali, najznačajniji delokrug rada bila mu je borba protiv KPJ čime se bavio njegov IV, takozvani Antikomunistički odsek. Za vreme drugog ovetskog rata u Beogradu, koji je postao centar okupatorske uprave i novoformiranog kvinsliškog aparata za Srbiju, Uprava je produžila privremeno da radi pod nazivom Nadleštvo policije u Beogradu.
Aprila 1941. godine, prema ovlašćenjima nemačkih vlasti, doneta je Naredba o delovanju policije u Beogradu. Naredba je zamenila Uredbu iz 1930. godine. Policija je počela da radi po ovoj Naredbi i po ličnim naređenjima izvanrednog komesara, koji se nalazio na čelu Uprave, kao i po nalozima nemačkih vlasti. Teritorijalna nadležnost policije zahvatala je područja opština: grada Beograda, zatim Velikomokroluške, Višnjičke, Žarkovačke, Železničke, Jajničke, Kneževačke, Kumodraške, Malomokroluške, Mirijevske i Resničke, kao i atare opštine Zemun i opštine Bežanija. Krajem jeseni 1941. godine izdvojeni su iz nadležnosti Uprave grada Zemun i Bežanija. Policija je bila podeljna na XVI kvartova i na dva policijska komesarijata - železničke policije i Parobrodske. Kvartovi i komesarijati bili su dužni da vrše policijsku vlast. Unutrašnja organizacija bila je sledeća: Administrativno odeljenje, Odeljenje specijalne policije (bivše Odeljenje ošpte policije imalo je četiri odseka), Odeljenje krivične policije (kasnije nazvano Odeljenje kriminalne policije), Odeljenje mesne policije, Odsek za čuvanje morala, Odsek centralne prijavnice, Finansijski odsek, Policijska straža, Zbor policijskih agenata (kasnije Odeljenje policijskih agenata), Veterinarsko odeljenje, Odsek za prijem molbi za propusnice - putne isprave van teritorije Vojnog zapovednika Srbije. Kao odeljenje Uprave grada Beograda vodio se Koncentracioni logor na Banjici, koji je formiran odlukom i naređenjem nemačkih vlasti jula 1941. godine. UGB je imala i tzv. Jevrejski odsek, koji je tesno sarađivao sa nemačkim vlastima i postojao je do početka 1943. godine. Po formiranju Nedićave kvislinške vlade, Uprava grada Beograda bila je pod nadleštvom Ministarstva unutrašnjih poslova, a kratko vreme, od avgusta 1942. do avgusta 1943. godine, vrhovni narodni organ Uprave grada Beograda bio je „Šef srpske državne bezbednosti“. Za vreme okupacije u Upravi grada Beograda najznačajnije mesto imalo je Odeljenje specijalne policije. Teritorijalna nadležnost ovog Odeljenja, odnosno njenog IV antikomunističkog odseka; protezala se formalno samo na Beograd, a faktički na celu okupiranu Srbiju i svojim značenjem za okupatorsku i kvislinšku vlast nadmašila je čitavu Upravu grada Beograda. Uprava grada Beograda prestala je sa radom oslobađanjem Beograda 20. oktobra 1944. godine.