Одељења - Историјски архив Београда

JANUS

Odeljenje za digitalizaciju, mikrofilmovanje i tehničku zaštitu arhivske građe (do 2015. funkcionisao kao Centar za informacije) je najmlađa organizaciona jedinica Istorijskog arhiva Beograda. Formiran je 2003. godine sa prioritetnim zadatkom da postavi osnove informacionog sistema zasnovanog na postojećim radnim procesima i međunarodnim arhivskim i ISO standardima koji regulišu ovu delatnost. Osnovni zadaci Centra za informacije su da:

- razvija i održava informacioni sistem IAB-a Janus
- automatizuje radne procese u svim radnim jedinicama Arhiva i formira elektronske baze podataka
- prati i primenjuje međunarodna dostignuća iz oblasti informatike, da prati i primenjuje standarde
Međunarodnog arhivskog saveta (MAS) i ISO.

Primena informacionih tehnologija

Od 2024. funkcioniše u okviru Sektora za obradu arhivske građe.

Detalji: Kategorija: Одељења; Pogodaka: 23637

Biblioteka Istorijskog arhiva Beograda raspolaže bogatim i raznovrsnim knjižnim fondom od oko 34.000 bibliotečkih jedinica i zauzima značajno mesto u radu Arhiva.

Spada u red specijalnih biblioteka zatvorenog tipa.

Ono što čini biblioteku specijalnom jeste komplementarnost knjižnog fonda u odnosu na arhivsku građu koju Arhiv poseduje. Knjižni fond biblioteke Istorijskog arhiva Beograda obuhvata: publikovanu arhivsku građu i informativna sredstva o arhivskoj građi; dela iz opšte i nacionalne istorije; publikacije o istorijskom, političkom i kulturnom razvoju Beograda; jubilarna izdanja; spomenice pojedinih ustanova i događaja, monografije.

Pored bogate referensne zbirke, značajan deo bibliotečkog fonda čine zakoni i propisi objavljeni na području Beograda i šire; proglasi i oglasi upravnih organa; statuti ustanova, preduzeća i organizacija s područja Beograda kao i Republike Srbije; poslovni i statistički izveštaji; adresari i imenici, izložbeni katalozi raznih kulturnih institucija.

Od serijskih publikacija zastupljeni su: časopisi, dnevni i službeni listovi; zbornici, godišnjaci i radovi akademija, fakulteta i instituta; biografska i bibliografska izdanja; letopisi, kalendari.

Osnovna informaciona sredstva su katalozi elektronski i lisni (autorski i predmetni). Pored navedenih, urađeni su i katalozi za pojedine bibliotečke celine. Imajući u vidu potrebe istraživača i stručnih radnika Arhiva formiran je i analitički katalog časopisa Beogradske opštinske novine i Godišnjak grada Beograda koji predstavljaju važan izvor podataka u proučavanju kulturne istorije Beograda.

Kao kulturno dobro od posebne važnosti izdvaja se Fond stare i retke knjige i Biblioteka Zemunskog magistrata iz 18. veka.

U skladu sa Zakonom o staroj i retkoj bibliotečkoj građi, započet je proces digitalizacije najvrednijih retkih publikacija.

Biblioteka neguje dugogodišnju međuinstitucionalnu saradnju i razmenu sa kulturnim ustanovama u Beogradu kao i sa mnogim gradovima u Srbiji, čime se postiže sukcesivno i redovno praćenje novih izdanja, a time i uvećavanje knjižnog fonda IAB-a.

Bibliotečki fond Istorijskog arhiva Beograda dostupan je korisnicima u Čitaonici svakog radnog dana od 8 do 16 časova.

Izložba Sačuvati knjgu - Stare i retke knjige XVI-XX veka

Detalji: Kategorija: Одељења; Pogodaka: 47971

Istraživanje arhivske građe u Čitaonici se obavlja prema unapred zakazanim terminima.

Svoj termin možete zakazati mejlom Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli. ili telefonom 2606-336/lokal 110

Radno vreme sa strankama:

Ponedeljak-petak od 7:30 do 15:00 časova.
(Naručivanje građe se vrši do 13 časova za naredni radni dan)

Rad čitaonice regulisan je Zakonom o arhivskoj građi i arhivskoj delatnosti (Sl. gl. 06/2020, Uslovi i način korišćenja arhivske građe) i Pravilnikom o uslovima i načinu korišćenja arhivske građe i dokumentarnog materijala u radu službe za rad sa strankama i čitaonice Istorijskog arhiva Beograda (usvojen na XXIX sednici UO IAB od 27.02.2026.) dok se evidencija poseta vodi u elektronskom obliku i baza podataka pruža statističke podatke o broju dnevnih poseta čitaonici, prijava korisnika arhivske građe na dnevnom, mesečnom i godišnjem nivou, sa osnovnim informacijama o posetiocima i istraživačkim temama.

Istraživanja se vrše u cilju izrade akademskih master i doktorskih, specijalističkih i stručnih radova; monografija, biografija; prikupljanja istorijskih podataka u cilju obogaćivanja izložbenih kolekcija; vršenja antropogeografskih i genealoških istraživanja; proučavanja urbanih i ruralnih uticaja u Beogradu; istorije medicine i zaraznih bolesti; migracija stanovništva u XX veku, radničkog pokreta; položaja žena u Drugom svetskom ratu; izrade rodoslova; komparativne analize stambenog fonda Beograda; studije o ideološkim i političkim pitanjima; rekonstrukcije i izgradnje javnih objekata; spomenika kulture i privremenih naselja kao i regulisanja imovinsko-pravnih pitanja.

Posetioci čitaonice i mikrofilmske laboratorije pretražuju arhivske fondove koristeći informativna sredstva Arhiva, sumarne i analitičke inventare, popise fondova, registre arhivske građe i obaveštajna sredstva u elektronskom obliku, čiji podaci olakšavaju njihov rad.

Najavite posetu: Da bi ste bili sigurni da ćete dolaskom u Arhiv biti brzo i efikasno usluženi, savetujemo da se pisanim putem obratite zaposlenima u Čitaonici koji će vas odmah, a najkasnije 3 dana od dobijanja vašeg zahteva, obavestiti o mogućnostima i uslovima vašeg istraživanja u Arhivu. (електронска адреса : Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.)

Preuzmite Prijavu za koriščenje arhivske građe

РЕГИСТАР АРХИВСКЕ ГРАЂЕ (2018.)

NAPOMENE:

Naručivanje arhivske građe se vrši do 15 časova za naredni radni dan.
Naručivanje kopiranja se vrši do 13 časova za naredni radni dan.
Plaćanje usluga se može obaviti do 13 časova svakog radnog dana.

Kontakt telefon Čitaonice: + 381 11 2606 336 lok. 110

Elektronska adresa: Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli. sa naznakom «najava dolaska/istraživanja».

Statistički pregled rada Čitaonice u 2025. godini:

opis poslova	količina
prijem istraživača i vođenje propisanih evidencija u elektronskoj formi u Čitaonici	310 istraživača - domaći: 288 - strani: 22
istraživačkih poseta i unos u elektronsku bazu podataka	1.588 istraživačkih dana/ poseta
izdavanje i vraćanje arhivske građe po reversima (inventarne jedinice)	1.921 inv. jedinicа
tehnička dokumentacija (inventarne jedinice)	1.521 nv. jedinica
izdavanje i vraćanje rolni mikrofilma u mikrofilmskoj laboratoriji	19 rolni
реružanje informacija korisnicima o arhivskoj građi u čitaonici, telefonom i putem elektronske pošte	5.500 kontakata, 1.200 мејлова
izdatih bibliotečkih jedinica u čitaonici-knjige	40
izdatih bibliotečkih jedinica u čitaonici-periodika	34

Detalji: Kategorija: Одељења; Pogodaka: 106821

Radno vreme sa strankama: radnim danom od 07:30 do 13:00 časova.

Korišćenje arhivske građe radi regulisanja socijalnih, porodičnih, imovinsko-pravnih i drugih pitanja za potrebe državnih organa i za ostvarivanje prava građana i pravnih lica vrši se preko Pisarnice.
Rad Službe za rad sa strankama regulisan je Pravilnikom o uslovima i načinu korišćenja arhivske građe i dokumentarnog materijala u radu službe za rad sa strankama i čitaonice Istorijskog arhiva Beograda (usvojen na XXIX sednici UO IAB od 27.02.2026.)

Zahtev za izdavanje overenog prepisa ili kopije podnosi se na propisanom obrazcu uz navođenje svrhe za koju je potrebna tražena isprava, kao i podataka potrebnih za pronalaženje originala.

Uvid u projektnu dokumentaciju

Radni staž i lični dohodak

Uverenje o oduzetoj imovini

Uverenje o prijavi žitelja

Izdavanje svedočanstva ili diplome

Rok za rešavanje zahteva je do mesec dana od dana prijema zahteva.

Popunjen obrazac doneti lično u pisarnicu Arhiva (Palmira Toljatija 1).

Za detaljnija obaveštenja obratite se pisarnici Arhiva tel. 011/2606-336, lok. 158, email: Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.

Plaćanje i preuzimanje predmeta se vrši na sledeći način:

FIZIČKA LICA-PODNOSIOCI ZAHTEVA
-Nakon završetka predmeta/kopoiranja/overe isključivo u gotovom novcu preko fiskalne kase u zgradi Istorijskog arhiva Beograda, istovremeno sa preuzimanjem dokumentacije.

PRAVNA LICA-PODNOSIOCI ZAHTEVA
-Nakon uplate objavljene fakture na portalu E – faktura i odobravanja iste, bezgotovinski na tekući račun Istorijskog arhiva Beograda, nakon čega se dokumentacija može podići lično ili biti poslata poštom.

VAŽNA NAPOMENA: Arhiv izdaje overene prepise ili kopije samo iz one arhivske građe čije originale čuva. Overom prepisa ili kopije potvrđuje se istovetnost sa originalnim dokumentom, ali ne i istinitost podataka u dokumentu. Korisnik arhivske građe lično je odgovoran u slučaju povrede odredaba Zakona o autorskom pravu.
Arhiv može za potrebe korisnika da kopira, mikrofilmuje, skenira i na drugi način reprodukuje arhivsku građu, na osnovu zahteva podnesenog dežurnom radniku u pisarnici, čitaonici ili poštom. Arhiv naplaćuje svoje usluge prema Cenovniku usluga, koji je podložan promenama.

Statistički pregled broja zahteva u Pisarnici od januara-decembra 2025. godine

Vrsta zahteva	broj zahteva
Podaci o proseku primanja i radnom stažu u ugašenim privrednim društvima	1.720
Ostalo (nacionalizacija, rehabilitacija, eksproprijacija, rešenja, ugovori, konfiskacija, ostali tipovi oduzimanja, banjički logor, opšti tip)	583
Tehnička dokumentacija-projekti zgrada	2.855
Diplome i svedočanstva ugašenih škola	66
Ukupno zahteva	5.229